Молдобачаева Айнура Дyйшөнбековна. Көкөмерен дарыя алабындагы жаратылыш сууларынын калыптанышынын физикалык-географиялык шарттары жана чарбада пайдаланылышы

Извините, этот текст доступен только на Кыргызском языке For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Рубрики: Экология илими —  Физикалык география жана биогеография, топурактын географиясы жана ландшафттын геохимиясы

Баяндама:

Изилденүүчү теманын актуалдуулугу. Изилденүүчү Көкөмерен дарыя алабынын абсолюттук бийиктиги 1200 мден 2800 мге чейин көтөрүлүү менен жаратылыштык-техногендик таасирлерге өзгөчө туруксуз экосистемаларга кирет.
Түздүктөрдөн айырмаланып тоолордо табигый процесстер тездик менен бири-бирине байланышта ургалдуу жүрөт. Эгерде түздүктүү аймактарда кыртыштын суу эрозиясы ондогон, жүздөгөн жылдар аралыгында жүрсө, тоо эңкейиштеринде каптал кыртыштарынын жуулуусу салыштырмалуу тез жүрөт.
Азыркы мезгилде суу ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу Кыргызстанда гана эмес, бүткүл Борбордук Азиянын башка өлкөлөрүндө суу ресурстарын чарбачылыкта сарамжалдуу пайдалануу жана булгоодон коргоо маселелери негизги көйгөйлөрдүн бири. Анткени бул аймактарда негизги сугат жерлер жайгашкан.
Акыркы учурда адамдын чарбачылык иш-аракетинин натыйжасында табияттын гармониялык тең салмактуулугу бузулуп, табигый кырсыктардын пайда болуусуна алып келүүдө. Ал эми адамдын жергиликтүү физикалык-географиялык тоо шарттарын эске албай каптал беттерди өздөштүрүүсү, жолдорду салуусу, мал чарбасынын таасири, токой-бадалдардын кыйылуусу курчаган чөйрөгө тескери таасирин берүүдө.
Ошондуктан, келечекте Кыргызстандын экономикалык жактан өнүгүүсү үчүн улуттун байлыгы болгон суу ресурстарын сарамжалдуу пайдаланууну илимий негизде иштеп чыгуу учурдун талабы.
Көкөмерен дарыясынын алабынын суу ресурстарын иликтөө сууну агрардык өнөр жай комплексинде турмуш-тиричилик чарбада, тейлөө тармагында, калкты таза суу менен камсыз кылууда кеңири пайдаланууга мүмкүнчүлүк түзөт.
Учурда көйгөйлүү маселе катары бийиктик-ландшафттык алкактуулукту эске алуу менен Көкөмерен дарыясынын алабынын суу ресурстарын комплекстүү баалоо боюнча илимий иликтөө иштери жүргүзүлгөн эмес. Ошондуктан Көкөмерен дарыясынын алабынын суу ресурстарын теориялык жактан изилдөө, практикалык чоң мааниге ээ.
Көкөмерен дарыясынын алабынын суу ресурстарын иликтөөнүн комплекстүү ыкмаларынын жыйынтыгы азыркы учурда актуалдуу маселе болуп саналат.

Поделиться

Написать комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *